Wakacje to czas, na który dzieci i młodzież czekają cały rok — ale nie zawsze oznaczają one tylko radość i beztroskę. Letnia przerwa od szkoły, choć wyczekiwana, potrafi przynieść ze sobą wyzwania psychiczne i zaburzenia nastroju. Co dzieje się z samopoczuciem młodych ludzi, gdy kończy się szkolna rutyna? Jak mądrze wspierać dziecko lub nastolatka, by wakacje stały się czasem rozwoju, a nie kryzysu?
Dlaczego podczas wakacji pojawiają się spadki nastroju?
- Brak struktury dnia
Szkoła zapewnia przewidywalny rytm. Wakacje potrafią oznaczać chaos — późne chodzenie spać, nieregularne posiłki, nadmiar czasu online i nuda, które mogą pogłębiać apatię lub niepokój.
- Utrata kontaktów społecznych
Dla części dzieci szkoła to miejsce spotkań i wsparcia. Latem kontakty się urywają, co może sprzyjać samotności lub wyobcowaniu, szczególnie jeśli młody człowiek ma trudność w inicjowaniu relacji poza szkołą.
- Presja oczekiwań (FOMO)
W social mediach królują wakacyjne „success stories”. Brak spektakularnych wyjazdów lub nowych przygód rodzi poczucie „wypadania z obiegu” (FOMO — fear of missing out), spadek samooceny lub zazdrość.
Specyficzne reakcje psychiczne
Psycholodzy odnotowują latem wzrost objawów:
– obniżonego nastroju i apatii,
– niepokoju, drażliwości,
– trudności ze snem,
– lęków separacyjnych u młodszych dzieci,
– a nawet epizodów depresyjnych u nastolatków.
Jak wspierać dzieci i młodzież podczas wakacji?
- Wprowadź strukturę
– Pomóż dziecku zaplanować dzień: czas na odpoczynek, ruch, wspólne posiłki i zadania.
– Niech plan będzie elastyczny, ale daje ramy bezpieczeństwa.
- Zachęcaj do ruchu i aktywności offline
– Wspólne spacery, sport, wycieczki — endorfiny poprawiają nastrój!
– Nawet kilkanaście minut aktywności dziennie zmniejsza objawy depresyjne i lękowe.
- Rozmawiaj i słuchaj
– Zapytaj, czego młody człowiek oczekuje od wakacji.
– Akceptuj wszelkie emocje: smutek, niepokój, nudę — to normalne!
– Wyrażaj wsparcie bez presji na „bycie szczęśliwym”.
- Wspieraj kontakty rówieśnicze
– Przyjaciele i wspólne zabawy to najlepszy bufor psychiczny.
– Zorganizuj okazje do spotkań — nawet małe inicjatywy mają znaczenie.
- Nie bój się szukać pomocy
– Gdy widzisz utrzymujące się objawy (smutek, apatia, drażliwość, zaburzenia snu lub apetytu) — skonsultuj się z psychologiem.
– Latem działa wiele programów pomocy i wsparcia online.
Wakacje bez presji
Nie każde dziecko musi mieć „wakacje życia”. Najważniejsza jest troska o codzienne samopoczucie, docenianie małych rzeczy i poczucie, że w każdej sytuacji można liczyć na wsparcie bliskich. Daj młodym prawo do odpoczynku — niekoniecznie spektakularnego, ale spokojnego i zgodnego z ich potrzebami.
Bibliografia:
1. Loades, M.E., et al. (2020). Rapid Systematic Review: The Impact of Social Isolation and Loneliness on the Mental Health of Children and Adolescents in the Context of COVID-19. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry, 59(11), 1218–1239.
2. Orben, A., Tomova, L., & Blakemore, S.J. (2020). The effects of social deprivation on adolescent development and mental health. Lancet Child Adolesc Health, 4(8), 634–640.
3. Fegert, J.M., et al. (2022). Challenges and burden of the Coronavirus pandemic for child and adolescent mental health: A narrative review. Child Adolesc Psychiatry Ment Health, 16(1), 1–7.
4. Pfeifer, L.S., et al. (2023). School Absences and Children’s Mental Health: Review of Mechanisms and Protective Factors. Frontiers in Psychiatry, 14, 983456.
5. Twenge, J.M., et al. (2019). Increases in depressive symptoms, suicide-related outcomes, and suicide rates among US adolescents after 2010 and links to increased new media screen time. J Abnorm Psychol, 128(2), 119–133.
Masz pytania? Potrzebujesz konsultacji lub indywidualnych wskazówek? SensusBalans jest tu, by wspierać Ciebie i Twoje dziecko.
Życzymy zdrowych, pełnych równowagi wakacji!