Programy telewizyjne o charakterze rozrywkowym, takie jak „Top Model”, cieszą się w Polsce ogromną popularnością. Widzowie chętnie śledzą rywalizację uczestników i obserwują kulisy świata mody. Jednak za błyskami fleszy i wizerunkiem medialnym często kryją się mechanizmy, które mogą mieć poważne konsekwencje psychologiczne. Jednym z nich jest sposób komentowania wyglądu uczestniczek przez jurorów.
Ostatnio w mediach społecznościowych pojawił się fragment programu, w którym jurorzy wprost wyśmiewali kandydatkę określając ją mianem „przy kości”, „o obfitych kształtach” czy „niepasującą do modelingu”. Tego typu słowa, choć wypowiedziane na wizji w ramach telewizyjnego show, nie pozostają bez wpływu na psychikę osoby, która staje przed jury, oraz na miliony młodych widzów oglądających program.
Komentarze a samoocena
Każdy człowiek buduje swoją samoocenę w oparciu o opinie otoczenia, szczególnie osób pełniących rolę autorytetu. W przypadku uczestników „Top Model” jurorzy są przedstawiani jako eksperci w branży, więc ich słowa zyskują ogromne znaczenie.
Dla kandydatki- usłyszenie, że jej ciało nie spełnia standardów, może wywołać poczucie wstydu, zaniżenie wartości własnej, a nawet uruchomić długofalowe problemy z obrazem ciała (body image).
Dla widzów- szczególnie młodych dziewcząt- takie komunikaty są sygnałem, że w świecie mody i szerzej: w społeczeństwie, nadal obowiązuje bardzo wąski kanon „akceptowalnej” sylwetki.
Body shaming w mediach
Zjawisko wyśmiewania ciała (ang. body shaming) w mediach publicznych to poważny problem społeczny. Mimo rosnącej popularności ruchów body positive i kampanii promujących różnorodność sylwetek, wciąż zdarza się, że programy rozrywkowe utrwalają stereotypy.
W praktyce oznacza to, że:
- osoby szczupłe traktowane są jako „norma”,
- każdy odstęp od tego wzorca staje się pretekstem do krytyki,
- a poczucie wartości wielu kobiet i mężczyzn budowane jest na iluzorycznych standardach piękna.
Psychologiczne konsekwencje
Dla uczestniczki, która usłyszała bolesne komentarze, doświadczenie to może mieć skutki długofalowe:
- obniżenie poczucia własnej wartości,
- zwiększone ryzyko zaburzeń odżywiania,
- poczucie odrzucenia i wstydu,
- trudności w podejmowaniu nowych wyzwań zawodowych i osobistych.
Nie mniej istotny jest wpływ na publiczność. Dzieci i nastolatki, oglądając takie sceny, mogą nabierać przekonania, że ciało musi spełniać określone normy, aby zasługiwać na akceptację. To prosta droga do kompleksów, presji odchudzania i problemów psychicznych.
Odpowiedzialność mediów
Warto zadać sobie pytanie: kto odpowiada za takie treści? Oczywiście jurorzy, którzy wypowiadają komentarze, ale także producenci programu, którzy decydują się pozostawić je w finalnej wersji emisji. Słowa mają moc- w tym przypadku moc niszczenia poczucia wartości jednostki i kształtowania szkodliwych wzorców społecznych.
Media, posiadając ogromny zasięg, powinny pełnić rolę nie tylko rozrywkową, ale również edukacyjną i odpowiedzialną. W przeciwnym razie ryzykują utrwalanie kultury krytyki zamiast akceptacji.
Jak chronić siebie i innych?
1. Świadome oglądanie – pamiętajmy, że programy telewizyjne są kreacją, a nie odzwierciedleniem rzeczywistości.
2. Budowanie odporności psychicznej – rozwijanie własnej samooceny opartej na wartościach, talentach i relacjach, a nie tylko wyglądzie.
3. Rozmowa z dziećmi i młodzieżą – warto wyjaśniać, że to, co widzą w telewizji, nie powinno stanowić punktu odniesienia dla ich życia.
4. Promowanie różnorodności – zarówno w mediach, jak i w codziennych rozmowach, mówmy o tym, że piękno ma wiele wymiarów.
Komentarze jurorów w programie „Top Model” mogą wydawać się jedynie elementem telewizyjnego show, ale ich skutki są realne i bolesne. To nie tylko problem jednej uczestniczki- to sygnał wysyłany całemu społeczeństwu, że ciało kobiety podlega ocenie i krytyce, jeśli nie mieści się w wąskich ramach kanonu.
Jako psychologowie apelujemy o refleksję- zarówno w mediach, jak i w codziennym życiu- nad tym, jakimi słowami opisujemy innych. Bo słowa mają moc: mogą ranić, ale mogą też budować.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o zdrowej samoocenie, body image i psychologicznym radzeniu sobie z krytyką, zapraszamy do kontaktu ze specjalistami w SensusBalans.
📍 SensusBalans – Klinika Zdrowia Psychicznego
Szczecin, ul. Małopolska 11/2
📞 538 300 003