W ostatnich miesiącach w Szczecinie i całej Polsce pojawiła się fala prób wyłudzeń, w których oszuści podszywają się pod PKO Bank. Ofiary otrzymują fałszywe wiadomości SMS, e-maile lub telefony z prośbą o potwierdzenie danych lub zainstalowanie aplikacji. Niestety, mimo rosnącej świadomości społecznej, wiele osób wciąż pada ofiarą takich manipulacji. Dlaczego tak się dzieje i jak możemy chronić się nie tylko przed utratą pieniędzy, ale także przed stresem i poczuciem winy, które często pojawiają się po takim doświadczeniu?
Jak działa manipulacja w cyberprzestępczości?
Cyberoszuści nie działają przypadkowo. Doskonale znają psychologię człowieka i potrafią wykorzystać emocje, by skłonić do określonych reakcji. Najczęściej stosują techniki manipulacji oparte na strachu, presji czasu lub wzbudzaniu zaufania.
Przykładem jest komunikat: „Twoje konto zostało zablokowane. Kliknij, aby je odblokować”. To zdanie uruchamia w nas natychmiastową reakcję stresową. Zanim zdążymy się zastanowić, klikamy w link lub oddzwaniamy na numer, który wygląda wiarygodnie. Oszuści wiedzą, że w stresie ludzie działają automatycznie, a nie racjonalnie.
Dlaczego nabierają się nawet rozsądne osoby?
Wiele ofiar oszustw internetowych to osoby, które na co dzień doskonale radzą sobie w pracy i życiu prywatnym. Problem nie leży w braku inteligencji, lecz w sposobie, w jaki działa ludzki mózg.
W sytuacji zagrożenia aktywuje się tzw. układ limbiczny, który odpowiada za emocje i reakcje instynktowne. Myślenie logiczne zostaje na chwilę „wyłączone”, a ciało reaguje jak w sytuacji walki lub ucieczki. W efekcie podejmujemy decyzje pod wpływem emocji, nie analizując faktów.
Psychologowie tłumaczą, że mechanizm ten był kiedyś potrzebny do przetrwania, ale dziś, w świecie cyfrowym, może stać się naszym słabym punktem. Nawet najbardziej rozsądna osoba może paść ofiarą manipulacji, jeśli zostanie zaskoczona i wytrącona z równowagi.
Jak reaguje mózg w sytuacji zagrożenia finansowego?
Gdy pojawia się informacja o utracie pieniędzy, w mózgu natychmiast wzrasta poziom kortyzolu, czyli hormonu stresu. Serce bije szybciej, ciało napina się, a myślenie staje się zawężone. W takiej chwili najłatwiej popełnić błąd.
Oszuści to wykorzystują. Ich celem jest utrzymanie ofiary w stanie napięcia emocjonalnego, dopóki nie zrobi tego, o co proszą. Dopiero po fakcie przychodzi refleksja i poczucie wstydu, które często jest niesprawiedliwe wobec samego siebie.
Co zrobić po doświadczeniu oszustwa?
Po utracie pieniędzy lub danych osobowych wiele osób doświadcza silnych emocji: złości, bezradności, wstydu. Najgorsze, co można zrobić, to obwiniać siebie. Warto pamiętać, że tego rodzaju oszustwa są projektowane tak, aby wprowadzić w błąd nawet osoby ostrożne i doświadczone.
Pierwszym krokiem jest zabezpieczenie konta i zgłoszenie sprawy na policję. Drugim – zadbanie o siebie emocjonalnie. Rozmowa z psychologiem Szczecin może pomóc przepracować lęk, napięcie i poczucie krzywdy. W przypadku silnego stresu lub problemów ze snem warto także rozważyć konsultację psychiatryczną lub wsparcie terapeutyczne.
W SensusBalans Szczecin pracujemy z osobami, które doświadczyły stresu pourazowego po oszustwach finansowych. Pomagamy odzyskać spokój, poczucie bezpieczeństwa i zaufanie do siebie.
Jak radzić sobie z lękiem i poczuciem winy?
1. Nazwij emocje. Przyznaj przed sobą, że czujesz strach, złość lub wstyd. To naturalne reakcje.
2. Nie izoluj się. Porozmawiaj z bliskimi lub specjalistą. Otwarte mówienie o sytuacji pomaga odzyskać równowagę.
3. Zadbaj o ciało. Aktywność fizyczna, zdrowa dieta i regularny sen wspierają układ nerwowy. Pomocna może być także konsultacja u dietetyka Szczecin, który pomoże dobrać odpowiedni jadłospis redukujący napięcie i zmęczenie.
4. Unikaj bodźców stresowych. Ogranicz czas spędzany w internecie, jeśli wiadomości o oszustwach nasilają lęk.
5. Daj sobie czas. Powrót do poczucia bezpieczeństwa to proces. Nie musisz być natychmiast „silny”.
Jak chronić się przed manipulacją w sieci?
- Zawsze sprawdzaj adres strony i nadawcę wiadomości.
- Nigdy nie klikaj w linki z SMS-ów i e-maili od nieznanych nadawców.
- Jeśli ktoś dzwoni z banku, rozłącz się i samodzielnie zadzwoń na oficjalny numer infolinii.
- Nie instaluj aplikacji, do których zachęca osoba przez telefon.
- Regularnie aktualizuj oprogramowanie i korzystaj z uwierzytelniania dwuetapowego.
- Zaufanie do siebie to najlepsza ochrona
Cyberprzestępczość rośnie, a wraz z nią rośnie stres cyfrowy. Dlatego tak ważne jest, by nie tylko dbać o bezpieczeństwo techniczne, lecz także o kondycję psychiczną. Świadomy, spokojny umysł to najlepsza obrona przed manipulacją.
Jeśli doświadczyłeś oszustwa lub czujesz niepokój związany z bezpieczeństwem w sieci, nie zostawaj z tym sam. W SensusBalans Szczecin możesz otrzymać wsparcie psychologiczne, które pomoże Ci odzyskać spokój i poczucie kontroli.