Jeśli szukasz diagnozy ADHD dla siebie, prędzej czy później natrafisz na skrót DIVA 5.0. Brzmi technicznie i onieśmielająco, a w praktyce jest to po prostu uporządkowana rozmowa. Poniżej wyjaśniamy, czym jest to narzędzie, jak wygląda badanie i co warto przygotować.
Czym jest DIVA 5.0
DIVA to skrót od Diagnostic Interview for ADHD in Adults, czyli ustrukturyzowanego wywiadu diagnostycznego w kierunku ADHD u osób dorosłych. Wersja 5.0 jest dostosowana do aktualnych kryteriów klasyfikacji DSM-5.
Ustrukturyzowany oznacza, że specjalista nie prowadzi swobodnej rozmowy według własnego uznania, tylko przechodzi przez ustalony zestaw pytań w ustalonej kolejności. Dzięki temu dwie różne osoby prowadzące badanie powinny dojść do podobnych wniosków, a wynik jest mniej zależny od intuicji jednego klinicysty.
Jak wygląda badanie
Wywiad składa się z trzech części. Pierwsza dotyczy objawów nieuwagi, druga nadpobudliwości i impulsywności, a trzecia wpływu tych trudności na codzienne funkcjonowanie.
Najważniejsza jest jednak rzecz, która zaskakuje większość pacjentów. Przy każdym objawie pada pytanie podwójne: jak jest teraz, w dorosłości, oraz jak było w dzieciństwie. To nie jest formalność. ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym, więc jego objawy muszą być obecne przed dwunastym rokiem życia. Jeśli trudności pojawiły się dopiero w dorosłości, znacznie bardziej prawdopodobne są inne przyczyny.
Przy każdym pytaniu specjalista prosi o konkretne przykłady z życia. Nie wystarczy odpowiedzieć, że gubisz rzeczy. Ważne jest, co dokładnie gubisz, jak często i jakie to miało konsekwencje.
Ile trwa i czy to jedyne badanie
Sam wywiad zajmuje zwykle od półtorej do dwóch godzin, czasem rozkłada się go na dwa spotkania. To długo i bywa męczące, ale właśnie ta szczegółowość odróżnia rzetelną diagnozę od kwestionariusza wypełnionego w internecie w pięć minut.
DIVA nie jest jednak całą diagnozą, tylko jednym z jej elementów. Pełny proces obejmuje też wywiad ogólny, ocenę stanu psychicznego oraz różnicowanie z innymi przyczynami, które dają podobny obraz: depresją, zaburzeniami lękowymi, chorobą afektywną dwubiegunową, zaburzeniami snu, chorobami tarczycy czy skutkami przewlekłego stresu. Rozpoznanie ADHD u osoby dorosłej stawia lekarz psychiatra.
Jak się przygotować
Przygotowanie realnie skraca proces i poprawia jakość diagnozy. Warto zadbać o kilka rzeczy.
- Materiał z dzieciństwa. Stare świadectwa szkolne i opinie nauczycieli to najmocniejszy dowód w całym procesie. Uwagi typu „zdolny, ale rozkojarzony”, „przeszkadza na lekcji”, „nie kończy zadań” są bardzo wymowne.
- Rozmowa z rodzicem. Jeśli to możliwe, zapytaj rodzica lub starsze rodzeństwo, jakim byłaś lub byłeś dzieckiem. Wielu dorosłych nie pamięta własnego wczesnego dzieciństwa na tyle dokładnie.
- Konkretne sytuacje. Zapisz trzy, cztery sytuacje z ostatniego miesiąca, w których trudności realnie Cię kosztowały: spóźnienie, niezapłacony rachunek, nieoddany projekt.
- Lista leków i wyniki badań, jeśli je masz, oraz informacja o wcześniejszym leczeniu psychiatrycznym lub psychoterapii.
Zanim umówisz diagnozę
Jeśli dopiero zastanawiasz się, czy diagnoza ma sens, możesz zacząć od bezpłatnego testu przesiewowego ADHD. Nie postawi rozpoznania, ale pokaże, jak rozkładają się Twoje trudności i czy rozmowa ze specjalistą jest uzasadniona.
Pełny przebieg procesu, koszt i zakres opisaliśmy na stronie diagnoza ADHD. Badania prowadzimy w Szczecinie, u dzieci, młodzieży i osób dorosłych.