Czy dźwięk przeżuwania, mlaskania albo stukania długopisem wywołuje u Ciebie lub bliskiej osoby nagły wybuch złości, napięcia lub potrzebę natychmiastowej ucieczki? To może nie być „przewrażliwienie”. Coraz więcej badań wskazuje, że przyczyną może być mizofonia – zaburzenie neuropsychologiczne, które znacząco wpływa na jakość życia.
W SensusBalans – Klinice Zdrowia Psychicznego w Szczecinie coraz częściej spotykamy osoby, które przez wiele lat słyszały, że „przesadzają”, podczas gdy ich objawy mają realne podłoże neurobiologiczne.
Czym jest mizofonia?
Mizofonia (ang. misophonia, czyli „nienawiść do dźwięku”) to zaburzenie polegające na występowaniu bardzo silnych reakcji emocjonalnych na określone, najczęściej ciche i powtarzalne dźwięki. Nie chodzi o głośny hałas, lecz o pozornie nieistotne odgłosy codzienności.
Najczęstsze wyzwalacze (tzw. triggery) to:
- mlaskanie,
- żucie,
- przełykanie,
- oddychanie,
- pociąganie nosem,
- stukanie palcami,
- pisanie na klawiaturze,
- tykanie zegara,
- klikanie długopisem,
- inne rytmiczne, powtarzalne dźwięki.
Dla większości osób są one neutralne. Dla osoby z mizofonią mogą wywołać natychmiastową reakcję organizmu.
To nie jest zwykła irytacja
Osoby z mizofonią opisują swoje doświadczenia jako:
- gwałtowną złość,
- napięcie,
- poczucie utraty kontroli,
- silną potrzebę ucieczki,
- przyspieszone bicie serca,
- trudności ze skupieniem,
- wyczerpanie po ekspozycji na dźwięki.
Wbrew powszechnemu przekonaniu dominującą emocją nie jest lęk, lecz właśnie złość i irytacja, co odróżnia mizofonię od fonofobii.
Dlaczego mózg reaguje w ten sposób?
Najnowsze badania pokazują, że problem nie wynika z „charakteru” ani „nadwrażliwości”.
1. Mózg reaguje jeszcze zanim świadomie usłyszysz dźwięk
Badania EEG pokazują, że już 50-200 milisekund po pojawieniu się bodźca mózg osoby z mizofonią reaguje inaczej niż u osób zdrowych.
To oznacza, że reakcja pojawia się automatycznie.
Nie jest świadomym wyborem.
2. Nie dochodzi do przyzwyczajenia
Większość ludzi z czasem przestaje zwracać uwagę na powtarzające się odgłosy.
U osób z mizofonią dzieje się odwrotnie.
Każdy kolejny kontakt z bodźcem może powodować coraz silniejszą reakcję emocjonalną. Zjawisko to określa się jako sensytyzację, dlatego klasyczne podejście polegające na „przyzwyczajaniu się” do dźwięków zwykle nie przynosi oczekiwanych efektów.
3. Mózg reaguje jakby sam wykonywał dany ruch
Coraz więcej badań wskazuje na zwiększoną aktywność kory przedruchowej, odpowiedzialnej za planowanie ruchów.
Istnieje hipoteza, że podczas słyszenia odgłosów żucia lub mlaskania mózg osoby z mizofonią aktywuje obszary odpowiedzialne za wykonywanie tych samych ruchów.
To może tłumaczyć, dlaczego pojawia się uczucie ogromnego dyskomfortu oraz tzw. poczucie „inwazji”.
Mizokinezja – gdy przeszkadzają nie tylko dźwięki
U części osób współwystępuje także mizokinezja, czyli silna reakcja na powtarzalne ruchy.
Najczęściej są to:
- machanie nogą,
- stukanie palcami,
- kołysanie się,
- migające światła.
Dla wielu pacjentów bodźce wzrokowe są równie obciążające jak dźwięki.
Kiedy pojawia się mizofonia?
Pierwsze objawy najczęściej pojawiają się między 6. a 13. rokiem życia.
Rodzice często wspominają, że ich dziecko od najmłodszych lat było wyjątkowo wrażliwe na dźwięki lub bardzo łatwo wybudzało się ze snu.
Czy mizofonia oznacza ADHD lub autyzm?
Nie.
Choć nadwrażliwości sensoryczne są częste u osób z ADHD i ze spektrum autyzmu, większość osób z mizofonią nie ma żadnego z tych zaburzeń.
Jednocześnie, jeśli oprócz nadwrażliwości na dźwięki występują trudności z koncentracją, impulsywność lub problemy obecne od dzieciństwa, warto rozważyć diagnozę ADHD u dorosłych lub pogłębioną konsultację psychologiczną.
Jak często występuje mizofonia?
Aktualne badania sugerują, że:
- około 5% populacji może doświadczać objawów mizofonii,
- ponad połowa osób z mizofonią zmaga się także z zaburzeniami lękowymi lub depresją,
- w badaniach prowadzonych na oddziałach psychiatrycznych w Polsce około 13% pacjentów spełniało kryteria mizofonii.
Czy mizofonię można leczyć?
Tak.
Najwięcej dowodów naukowych dotyczy:
- psychoterapii poznawczo-behawioralnej (CBT),
- terapii ACT,
- elementów DBT,
- uczenia hamującego (inhibitory learning).
W terapii nie chodzi o „przyzwyczajenie się” do dźwięku.
Celem jest:
- zmniejszenie intensywności reakcji,
- zwiększenie poczucia kontroli,
- budowanie nowych skojarzeń z bodźcami,
- poprawa jakości codziennego funkcjonowania.
Jak możemy pomóc w SensusBalans?
Jeżeli mieszkasz w Szczecinie lub okolicach i zauważasz u siebie lub bliskiej osoby opisane objawy, warto rozpocząć od profesjonalnej diagnozy.
W SensusBalans – Klinice Zdrowia Psychicznego w Szczecinie oferujemy kompleksową pomoc, obejmującą między innymi:
- konsultację psychologiczną,
- psychoterapię indywidualną,
- psychoterapię par i małżeństw, gdy mizofonia wpływa na relacje rodzinne,
- terapię par,
- konsultację psychiatryczną,
- pierwszą konsultację psychiatryczną,
- diagnozę ADHD dla dorosłych, jeśli występują współistniejące objawy neurorozwojowe,
- konsultację psychodietetyczną, gdy przewlekły stres wpływa na sposób odżywiania i zdrowie.
Każdy proces terapeutyczny rozpoczynamy od dokładnej oceny potrzeb pacjenta i doboru metod opartych na aktualnej wiedzy naukowej.
Nie musisz radzić sobie z tym sam
Najbardziej bolesnym doświadczeniem osób z mizofonią często nie są same dźwięki.
Jest nim brak zrozumienia.
Jeżeli od lat słyszysz:
„przesadzasz”,
„to tylko mlaskanie”,
„wszyscy to słyszą”,
pamiętaj, że Twoje doświadczenie jest realne.
Odpowiednia diagnoza i terapia mogą znacząco poprawić komfort życia.
Umów wizytę w SensusBalans
📍 SensusBalans – Klinika Zdrowia Psychicznego
ul. Małopolska 11/2
70-514 Szczecin
🌐 www.sensusbalans.com
📞 538 300 003
Bibliografia
Brout JJ, Edelstein M, Erfanian M. Consensus Definition of Misophonia: A Delphi Study. Frontiers in Neuroscience. 2022.
Kumar S, Tansley-Hancock O, Sedley W, et al. The Brain Basis for Misophonia. Current Biology. 2017.
Schröder A, Vulink N, Denys D. Misophonia: Diagnostic Criteria for a New Psychiatric Disorder. PLoS ONE. 2013.
Jastreboff PJ, Jastreboff MM. Decreased Sound Tolerance and Misophonia. Seminars in Hearing. 2014.
Rouw R, Erfanian M. A Large-Scale Study of Misophonia. Journal of Clinical Psychology. 2018.
Dozier TH. Counterconditioning Treatment for Misophonia. Clinical Case Studies. 2015.
Rosenthal MZ, Anand D, Cassiello-Robbins C, et al. Development and Initial Validation of the Duke Misophonia Questionnaire. Frontiers in Psychology. 2021.
Dane opracowane na podstawie materiału edukacyjnego dotyczącego mizofonii