Relacje partnerskie są jednym z najważniejszych obszarów życia człowieka, wpływającym na jego dobrostan psychiczny, zdrowie oraz poczucie spełnienia. Ich jakość i trwałość zależą od wielu czynników, które przenikają się i wzajemnie na siebie oddziałują. W gabinecie seksuologicznym często spotykam się z pytaniami o to, czym jest zdrowa relacja, jakie są jej filary i jaką rolę odgrywa w niej seksualność. Warto przyjrzeć się temu zagadnieniu zarówno z perspektywy praktyki klinicznej, jak i wyników badań naukowych.
Sześć płaszczyzn relacji partnerskiej
Współczesna psychologia relacji wyróżnia sześć kluczowych obszarów, które wspólnie tworzą całość związku partnerskiego[1]:
– Relacja uczuciowa – obejmuje wzajemne uczucia, przywiązanie, szacunek i emocjonalną bliskość.
– Relacja seksualna – dotyczy temperamentu seksualnego, poziomu satysfakcji z życia intymnego oraz zgodności potrzeb w tej sferze.
– Funkcje rodzicielskie – związane z podejściem do rodzicielstwa, wychowania dzieci i wspólnego podejmowania decyzji w tym zakresie.
– Postawy wobec siebie – obejmują wzajemny szacunek, umiejętność słuchania i doceniania partnera.
– Potrzeby psychiczne – dotyczą poczucia bezpieczeństwa, wsparcia emocjonalnego i zaspokojenia indywidualnych potrzeb.
– Potrzeby materialne – odnoszą się do stabilności finansowej i wspólnego zarządzania zasobami.
Badania wskazują, że zaburzenia w jednym z tych obszarów mogą z czasem wpływać na całość relacji, prowadząc do narastania kryzysów i obniżenia satysfakcji z życia w parze[1][3].
Seksualność jako ważny element relacji
Seksualność, choć nie jest jedynym filarem związku, odgrywa istotną rolę w budowaniu bliskości, intymności i poczucia więzi. Zmiany w tej sferze – zarówno wzrost, jak i spadek potrzeb seksualnych – są naturalne i mogą pojawiać się na różnych etapach życia. Kluczowe jest jednak, by partnerzy potrafili o nich rozmawiać i wspólnie szukać rozwiązań, które będą satysfakcjonujące dla obu stron[1].
Badania pokazują, że zgodność w sferze seksualnej jest jednym z predyktorów trwałości i jakości związku, a poważne i długotrwałe rozbieżności w potrzebach mogą prowadzić do poczucia osamotnienia, frustracji, a nawet rozpadu relacji[1][3].
Rola komunikacji i wsparcia emocjonalnego
Jednym z najważniejszych czynników chroniących związek przed kryzysem jest dojrzała, otwarta komunikacja. Jak wynika z badań, umiejętność wyrażania własnych uczuć, słuchania partnera oraz wspólnego rozwiązywania konfliktów przekłada się na wyższy poziom satysfakcji ze związku i większą odporność na trudności[4][5]. Brak komunikacji lub jej powierzchowność może prowadzić do narastania nieporozumień i poczucia niezrozumienia.
Indywidualne cechy partnerów i styl przywiązania
Empiryczne analizy potwierdzają, że styl przywiązania, temperament oraz podobieństwo cech osobowościowych wpływają na jakość i stabilność relacji. Bezpieczny styl przywiązania, wysoki poziom zaufania i otwartość na potrzeby drugiej osoby sprzyjają budowaniu głębokiej więzi i większej satysfakcji z życia w parze[2][6][7].
Czy związek bez seksu jest możliwy?
Z naukowego i klinicznego punktu widzenia, związek bez seksu jest możliwy – pod warunkiem, że obie strony akceptują taki układ i nie odczuwają z tego powodu frustracji ani poczucia osamotnienia. Jeśli jednak pojawia się dysharmonia w tej sferze, a potrzeby jednej ze stron pozostają niezaspokojone, może to rzutować na inne aspekty relacji i prowadzić do narastania kryzysu[1]. W takich sytuacjach warto rozważyć wsparcie specjalisty, który pomoże zidentyfikować źródło problemu i wypracować wspólne rozwiązania.
Relacja partnerska to złożony system, w którym wszystkie płaszczyzny – uczuciowa, seksualna, rodzicielska, psychiczna, materialna i komunikacyjna – są ze sobą powiązane. Dbanie o każdą z nich, otwartość na zmiany i gotowość do rozmowy o potrzebach są kluczowe dla budowania trwałego i satysfakcjonującego związku. Seksualność jest ważnym, ale nie jedynym elementem tej układanki – jej rola i znaczenie powinny być zawsze omawiane w kontekście indywidualnych potrzeb i wartości partnerów.
Źródła naukowe:
[1] mamaseksuolog.pl/relacje-partnerskie-czyli/
[2] ejournals.eu/czasopismo/psychologia-rozwojowa/artykul/styl-przywiazania-a-relacje-partnerskie-we-wczesnej-doroslosci
[3] ejournals.eu/en/journal_article_files/full_text/018ecedb-5dee-7276-8fd2-9385234d4bef/download
[4] cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.ojs-doi-10_14746_cis_2020_50_9/c/14-0e5cb124-4805-4a8e-9a19-400e9e249d5d.pdf.pdf
[5] psychoterapia-nowypoczatek.pl/przelamywanie-barier-znaczenie-komunikacji-w-relacjach-romantycznych/
[6] pfp.ukw.edu.pl/archive/article/347/rawicka_cechy_temperamentalne/article.pdf
[7] przystaneknauka.us.edu.pl/artykul/jak-cechy-psychologiczne-zwiazane-sa-z-jakoscia-zwiazku-i-zaufaniem-w-relacji