Fenomen holenderskiego modelu wychowania od lat przyciąga uwagę badaczy i rodziców z całego świata. Holandia regularnie zajmuje czołowe miejsca w raportach UNICEF [1] dotyczących dobrostanu dzieci – to właśnie tam najmłodsi deklarują najwyższy poziom szczęścia, samodzielności i zadowolenia z życia. Co sprawia, że dzieci w tym kraju czują się tak dobrze? Odpowiedź tkwi w unikalnym podejściu do rodzicielstwa i edukacji.
Swoboda, zaufanie i brak presji
Holenderscy rodzice i nauczyciele stawiają na swobodę dzieci oraz ograniczają nadopiekuńczość. Dzieci od najmłodszych lat mają możliwość samodzielnej zabawy na świeżym powietrzu, bez nieustannego nadzoru dorosłych – już czterolatki mogą same przebywać na zewnątrz, a jazda na rowerze do szkoły to codzienność. Ta swoboda nie oznacza jednak braku granic – rodzice wyznaczają jasne zasady, ale pozwalają dzieciom na eksperymentowanie, popełnianie błędów i uczenie się na własnych doświadczeniach.
Brak rywalizacji i porównań
W holenderskich szkołach dominuje niekonkurencyjny charakter nauczania. Dzieci nie są porównywane względem siebie, a prace domowe są rzadkością aż do poziomu szkoły średniej. Każdy uczeń pracuje w tempie dopasowanym do swoich możliwości, bez presji bycia „najlepszym”. Zamiast tego promuje się rozwijanie ciekawości świata i pasji do nauki.
Dziecko jako równoprawny członek rodziny
Holenderski model opiera się na szacunku do dziecka jako odrębnej, autonomicznej jednostki. Dzieci mają prawo do własnych opinii, są zachęcane do wyrażania uczuć i uczestniczenia w rozmowach na każdy temat – od codziennych spraw po kwestie dojrzewania czy różnorodności. Rodzice starają się być „wystarczająco dobrzy”, nie dążą do perfekcji, co przekłada się na spokojniejszą atmosferę w domu i mniejsze poczucie winy po stronie dorosłych.
Rytuały, rutyna i rodzinne posiłki
Ważnym elementem holenderskiego wychowania jest utrzymywanie regularnych rytuałów – stałe pory snu, posiłków i odpoczynku tworzą poczucie bezpieczeństwa i przewidywalności. Rodzinne posiłki są okazją do rozmów, budowania więzi i wzmacniania relacji, co pozytywnie wpływa na zdrowie psychiczne dzieci.
Przyzwolenie na nudę i samodzielność
Holenderscy rodzice nie czują się zobowiązani do ciągłego organizowania czasu dzieciom. Nuda jest postrzegana jako bodziec do kreatywności i nauki samodzielnego radzenia sobie z wyzwaniami. Dzieci uczą się wypełniać sobie czas, rozwiązywać konflikty i podejmować decyzje, co procentuje w dorosłym życiu.
Otwartość i rozmowa o trudnych tematach
Holenderskie rodziny słyną z otwartości – rozmowy o seksualności, emocjach czy problemach społecznych nie są tematem tabu. Dzięki temu dzieci czują się bezpieczne, akceptowane i gotowe do stawiania czoła wyzwaniom.
Wnioski dla rodziców i nauczycieli
Holenderski model wychowania pokazuje, że szczęście dzieci rodzi się z połączenia wolności, zaufania, jasnych granic i otwartości na dialog. Dzieci, które mogą być sobą, mają prawo do błędów i są traktowane z szacunkiem, wyrastają na samodzielnych, zadowolonych i odpornych dorosłych. To podejście, choć różni się od tradycyjnych, pełnych kontroli i presji modeli, może być inspiracją dla każdego, kto pragnie wychować szczęśliwe i spełnione dziecko.
Źródła:
[1] https://www.unicef.org/press-releases/childrens-wellbeing-worlds-wealthiest-countries-took-sharp-turn-worse-wake-covid-19?